61 نکته مهم از آنفولانزای نوع A

دکتر سید ناصر عمادی ـ متخصص پوست

مقدمه

آموخته‌ها، دانسته‌ها و تجربیات درمانی اینجانب به عنوان پزشک بدون مرز و متخصص پوست از جمعیت هلال احمر جمهوری اسلامی ایران در کشور‌های مختلف آفریقایی و آمریکایی مرا بر آن نمود تا تجربیات علمی و عملی کسب شده از بیماری آنفلوانزای خوکی را به همراه آخرین اطلاعات علمی از بزرگترین مرکز مبارزه بیماری‌های واگیردار در جهان (C.D.C) یا
(Center for Disease Control and Prevention) و WHO را پس از ترجمه در اختیار هموطنان عزیز کشورم قرار دهم.

همانا که حضرت علی (ع) می‌فرمایند: «تجربه آن نیست که بتوان آن را در راحت روزگار به دست آورد، بلکه آن از پیشامدها و جزر و مدهای روزگار به دست می‌آید. آنان که از تجارب خود می‌آموزند، خردمندانند و آنان که از تجربیات دیگران می‌آموزند، سعادتمندانند و آنان که نه از تجربه خود و نه از تجربه دیگران می‌آموزند، از واماندگان روزگارند.» بنابراین ما پزشکان ایرانی بر اساس رسالت والای پزشکی باید چشمی بینا، گوشی شنوا، زبانی گویا، فکری اندیشمند و وجودی مهربان و دلسوز برای ارتقای سلامتی مردم عزیز کشورمان و همه دنیا باشیم و بر اساس این گفته سقراط بزرگ که «ایرانیان نخستین کسانی در دنیا بودند که بیمارستان را برای سلامتی بیماران ساختند»، باید بدانیم آباد کردن کشور، مبارزه با فقر و ارتقای سلامتی و بهداشت، با سخن گفتن تنها و انتقاد امکان‌پذیر نیست، بلکه باید کار کرد و کاری بس طولانی و مداوم و در هر لحظه و هر مکان و هر مقام باید به یاد میهن، مملکت و مردم کشور عزیزمان باشیم.

بنابراین، آنچه را شما ملاحظه خواهید نمود، اطلاعات جامع و کامل کاربردی از بیماری آنفلوانزای خوکی است که در چهار بخش (تاریخچه، تشخیص، درمان، پیشگری و واکسیناسیون) جمع‌آوری شده است. مطالعه دقیق این مجموعه، شما را با همه زوایای این بیماری به طور کامل آشنا می‌نماید و پیشنهاد می‌شود حتما خواندن این مقاله را به دیگران یادآوری نمایید.

بخش اول ـ ویروس آنفلوانزای خوکی را بیشتر بشناسیم

1- ویروس H1N1 چیست؟

این ویروس از آنفلوانزای نوع A است که اولین بار در سال 1918 میلادی در آمریکا شناخته شد و پس از یک دوره طولانی در آوریل 2009 (سال جاری) بار دیگر این بیماری به نام Swine flu یا آنفلوانزای خوکی با شکل، قدرت و توانایی بیماریزایی متفاوت از گذشته، در ایالت کالیفرنیای جنوبی کشور آمریکا گزارش شد و پس از آن، به سرعت کشورهای مکزیک، کانادا و کشورهای اروپایی نیز مواردی از ابتلا به این بیماری را گزارش نمودند. اگر چه Swine flu آنفلوانزای خوکی نام گرفته، اما این به آن معنا نیست که این بیماری از خوک به انسان انتقال می‌یابد، بلکه در آزمایش‌های انجام شده از این ویروس، مشخص شده که تعدادی از ژن‌های آن شبیه به آنفلوانزای ویروسی است که در خوک‌های شمال آمریکا یافته‌اند. در عین حال به دلیل شباهت بروز این آنفلوانزا در خوک‌های اروپا و آسیا و مرغان و انسان‌ها، دانشمندان آن را یک آنفلوانزای ویروسی چهارگانه نام نهاده‌اند.

قدرت بیماری‌زایی این ویروس، سه برابر ویروس آنفلوانزای معمولی بوده و بیشترین شیوع آن در فصول سرد سال است. انتقال آن از انسان به انسان است (نه حیوان به انسان) که معمولاً قسمت فوقانی سیستم تنفسی را درگیر می‌نماید و تنها در 1 تا 2 درصد می‌تواند منجر به مرگ شود که دلایل آن ذکر خواهد شد.

2- آخرین وضعیت بیماری در جهان چگونه است؟

بنا بر گزارش WHO ـ سازمان بهداشت جهانی و CDC این بیماری در مرحله پاندمیک یعنی همه گیری جهانی است و بیماری در فاز 6 است. این بدان معنی است که جهان و همه قاره‌ها در راه این بیماری بوده یا هستند و این بیماری همه کشورها را طی خواهد نمود و هیچ کشوری از این بیماری در امان نخواهد بود. هم‌اکنون 206 کشور جهان و همه کشور‌های همسایه ایران به این بیماری مبتلا شده‌اند. آخرین آمار تا پایان آبانماه 88 اعلام می‌کند 526000 هزار نفر در دنیا به این بیماری مبتلا گشتند و 6770 نفر به علت این بیماری فوت نمودند. در همین ارتباط کشور آمریکا با 19000 مبتلا و 4800 مرگ و میر رتبه اول را به خود اختصاص داده است (¾ مرگ و میر ناشی از آنفلوانزای خوکی در جهان).

3- آیا نتایجی از شیوع بیماری و مرگ و میر بر اساس گروه‌های سنی وجود دارد؟

بلی، بر اساس مطالعات انجام شده در کشور آمریکا بیشترین بیماران بستری شده در گروه سنی 5 تا 18 سال با آمار 26 درصد بوده و کمترین گروه بستری در گروه سنی 65 سال و بالاتر با آمار  7 درصد بوده و بیشترین میزان مرگ ومیر نزد گروه سنی 25 تا 49 سال با 32 درصد و کمترین آن در گروه سنی 0 تا 4 سال با 3 درصد بوده. که این آمار در کشورهای مختلف مطمئنا متفاوت خواهد بود..

4 - آخرین وضعیت بیماری در کشور ایران چگونه است؟

در کشور ما اولین مورد ابتلاء از یک نوجوان 16 ساله ایرانی‌الاصل مقیم آمریکا بوده که در تیر ماه امسال گزارش گردید و تنها بر اساس نتایج مثبت آزمایشگاهی از بیماران مراجعه کننده به مراکز درمانی مشخص گردید تا پایان آبان‌ماه 88 بیش از 3000 مورد ابتلا با بیش از 100 مورد فوت ناشی از این بیماری در کشورمان گزارش شده است که تنها در هفته اخیر (هفته آخر آبان‌ماه) 42 مورد فوت گزارش گردیده و این زنگ خطر مهمی است.

5- آیا میزان ابتلا در کشورهای مختلف متفاوت است؟

بلی، هم‌اکنون می‌توان کشورها و قاره‌های پنج‌گانه را بر اساس تعداد موارد کشف شده از بیماری به 3 رنگ سفید (کمترین موارد بیماری)، صورتی یا زرد و نهایتا کبود یا قرمز (بیشترین میزان آلودگی) تقسیم‌بندی نمود. که بعضی کشورهای آفریقای مرکزی، پاکستان، افغانستان و... در محدوده سفید و کشورهای ایران و آسیای میانه در محدوده صورتی و کشورهای آمریکا، انگلیس، آفریقای جنوبی، مکزیک و... در محدوده قرمز هستند.

6- آیا این ویروس قادر است تغییر شکل داده و نوع جدیدی را به وجود آورد؟

از نکات مهمی که موجب نگرانی است، جهش یا تغییر توان بیماری‌زایی این ویروس است که می‌تواند به خودی خود یا در ترکیب با ویروس‌های دیگر سرماخوردگی فصلی حادث شود به گونه‌ای که در روزهای اخیر نوعی جدید از این ویروس در کشور نروژ یافت شد. بنابراین، اطلاع از این موضوع که ممکن است در منطقه‌ای این بیماری به طور ناگهانی با علائم جدید آشکار شود، مورد اهمیت است.

7- چگونه می‌توانیم از آخرین اخبار و اطلاعات این بیماری آگاه باشیم؟

سایت‌ها و مرکز اطلاع رسانی وزارت بهداشت کشورمان از جمله مرکز مدیریت مبارزه با بیماری‌های کشور و ادارات تابعه در مراکز استان و شبکه‌های بهداشتی شهرستانها معتبرترین منبع اطلاع رسانی داخلی هستند. اگر چنانچه می‌خواهید از شرایط بیماری در جهان و دیگر کشورها مطلع باشید، مطمئن‌ترین آن، مرکز Centers for Disease Control and prevention یا C.D.C H1N1flu است که به راحتی می‌توانید از طریق اینترنت به آن دسترسی یافته و از همه شرایط و زوایای این بیماری و جدیدترین یافته‌های آن به روز و حتی به ساعت مطلع باشید. اگر در سمت راست و بالای صفحه اصلی این سایت آدرس الکترونیکی یا ایمیل خود را وارد نمایید، تمام اطلاعات این بیماری به روز برای شما ارسال می‌شود.

بخش دوم ـ نشانه‌ها، علائم و راه انتقال بیماری

8- نشانه و علامت بیماری آنفلوانزای خوکی چیست؟

علائم این بیماری مشابه آنفلوانزای فصلی همانند تب، سرفه، گلودرد، آب ریزش بینی، کوفتگی و درد بدن، سر درد، لرز و خستگی و در موارد مشخص اسهال، تهوع و استفراغ می‌باشد و در مواردی ممکن است این بیماری ویروسی پیشرفت نموده و عفونت‌های شدید ریوی، گوشی و سینوسی ایجاد نماید.

9- چه افرادی بیشتر در خطر معرض این بیماری هستند؟

4 برخی از مردم در گروه خطر هستند. خانم‌های حامله، کودکان با سن کمتر از 5 سال، افراد با بیماری‌های مزمن و طولانی مدت مانند آسم، دیابت، برونشیت مزمن، بیماری‌های قلبی و ریوی، کلیوی، کبدی، افراد مسن 64 سال و بالاتر و کسانی که به عللی همانند جراحی وسیع، شیمی درمانی مکانیزم دفاعی سیستم ایمنی بدن آنان در شرایط مناسب نیست. در عین حال وجود آنتی بادی ضد این ویروس در بدن افراد میانسال، جوان و سالم و حتی در یک سوم از افراد مسن بالای 60 سال، بدن آنها را در مقابل این ویروس محافظت می‌نماید. بنابراین لازم است بدانیم بسیاری از افراد در ابتلای به این بیماری نیازی به درمان ویژه به استثناء استراحت و اقامت 7 روزه در منزل و استفاده از داروهای معمولی جهت تسکین درد و علایم، به اقدامی دیگر نیاز ندارند؛ زیرا مکانیزم دفاعی مناسب بدن ویروس را سرکوب و نابود می‌نماید.

10- چگونه این ویروس انتقال می‌یابد؟

آخرین اطلاعات اظهار می‌کند که انتقال این بیماری از انسان به انسان از طریق سرفه، عطسه، تخلیه ترشحات بینی و دهان است که ویروس می‌تواند حداکثر تا فاصله 1.5 متری از طریق سرفه یا عطسه منتقل شود. اما راه دیگر انتقال تماس دست‌ها، با محیط آلوده به ویروس است. مانند دستگیره درب‌ها و یا وسایلی که به طور عمومی و مشترک استفاده می‌شود. دست تماس یافته با محیط آلوده به ویروس موجب انتقال آن از طریق دست آلوده شده به بینی و دهان و یا چشم می‌شود.

11- دانستیم که ویروس از راه سرفه، عطسه و ترشحات بینی و دهان انتقال می‌یابد. آیا راه دیگری هم برای انتقال وجود دارد؟

بله براساس آخرین اطلاعات این ویروس می‌تواند از طریق صحبت کردن نیز انتقال یابد. زیرا ذرات ویروس از طریق تنفس بخصوص در زمان صحبت کردن که دم و بازدم با قدرت بیشتری هوای مجاری تنفسی را به خارج منتقل می‌نماید باعث انتقال بیماری به فرد مقابل شود. به همین منظور تأکید شده در هنگام صحبت کردن یا غذا خوردن بطور مستقیم مقابل همدیگر نباشید و اصطلاحا شطرنجی نشستن و یا ایستادن ضربدری در مقابل همدیگر را پیشنهاد نموده‌اند. این موجب می‌شود تا طرفین مخاطب و گفت‌وگو، تماس مستقیم با هوای دم و بازدم ناشی از تنفس یکدیگر نداشته باشند.

12- آیا کسی می‌تواند مبتلا به این ویروس باشد، ولی علامتی یا نشانی از بیماری نداشته باشد؟

در مواردی نادر ممکن است. به عبارتی توانایی سیستم ایمنی بدن فرد نقش مؤثری در بروز علایم جسمی و ظاهری دارد. و در این بین افراد را می‌توان به سه گروه تقسیم نمود.

دسته اوّل: کسانی که به شدت علایم بیماری را بروز می‌دهند؛ مانند اطفال، خانم‌های حامله، افراد مسن و اشخاص با بیماری زمینه‌ای (بیماریهای ریوی، قلبی و دیابت).

دسته دوّم: کسانی که علایم خفیفی از عطسه، سرفه و کوفتگی بدن در حد سرماخوردگی مختصر دارند. یا ممکن است هر کدام از این علایم را به تنهایی داشته باشند.

و دسته سوّم: کسانی که که ممکن است هیچ علامتی جز یک تب خفیف نداشته باشند.

13- گروه سوّم که هیچ علامتی جز تب خفیف ندارند، می‌توانند منبع انتقال بیماری باشند؟

به طور قطع بلی و اتفاقاً تأکید فراوان شده که این افراد بیشتر از گروه اوّل و دوّم می‌توانند باعث انتقال بیماری به دیگران شوند. زیرا به راحتی در اجتماع در رفت و آمد و کسب و کارند و بدون آنکه خود و یا دیگران بدانند، محیط و افراد دیگر را آلوده می‌نمایند. و به همین منظور به عنوان مثال وزارت بهداشت یکی از کشورهای آسیای جنوب شرقی برای این عده پیشنهاد نموده حتماً یک دماسنج که مخصوص تعیین درجه دمای بدن است، همراه خود داشته باشند و روزانه دمای بدن خود را کنترل نمایند. و در صورت مشاهده تب ملایم (حدود 38 درجه) با پزشک معالج مشاوره و در صورت تایید، مدت 7 روز با اقدامات درمانی در منزل ایزوله و اقامت نموده و از محاوره و رفت و آمد خودداری نمایند و لو اینکه هیچ کسالتی نداشته باشند.

بنابراین بیماران با ظاهر سالم و باطن بیمار به مراتب خطرناکتر از بیماران به ظاهر و باطن بیمارند.

14- چه علایمی در کودکان بسیار جدی است و باید به مراکز درمانی منتقل شوند؟

بیشتر مبتلایان به غیر از 4 گروه در خطر (کودکان زیر 5 سال، سالمندان بالای 64 سال، خانم‌های باردار و افراد با بیماری زمینه‌ای) با استراحت در منزل و دوری در تماس با افراد و استفاده از داروهای ضد ویروس به راحتی درمان می‌شود. اما اگر علایم زیر در کودکان بروز نمود حتماً نیازمند انتقال به بیمارستان هستند.

1. تنفس سریع و غیر عادی (نفس نفس زدن)
2. تغیر رنگ پوست به آبی یا خاکستری بخصوص در لب‌ها
3. بی‌اشتهایی شدید
4. تهوع و استفراغ مقاوم و مداوم
5. عدم هوشیاری، تشنج و بی‌توجهی به محیط
6.  بی‌قراری و اضطراب شدید
7. تب بالا و سرفه مقاوم
8. اسهال به همراه علایم فوق

15- چه علایمی در بزرگسالان باید مورد توجه قرار گیرد؟

1. تنفس کوتاه که به سختی انجام می‌شود.
2. احساس درد و فشار در قفسه سینه و شکم
3. سرگیجه ناگهانی و استفراغ شدید و مداوم و اسهال
4. کاهش سطح هوشیاری
5. تب بالا و سرفه شدید.

16- مهمترین و شایع‌ترین علت بستری بیماران مبتلا به آنفلوانزای خوکی در بیمارستان و ICU چیست؟

مطالعه در گروهی از بیماران بستری شده در آمریکا نشان می‌دهد این بیماری به میزان 32 درصد با آسم همراهی داشته و از علل مهم انتقال بیمار به بیمارستان است که در بیشتر موارد به پنومونی ریوی تبدیل شده و در نهایت 20 درصد از این بیماران به علت وخامت بیماری در ICU بستری شده‌اند.

17- دوره این بیماری چه مدت یا چند روز می باشد؟

اطلاعات بر این باور است که شخص یک روز پس از ابتلا به این ویروس دچار علایم می‌شود، یعنی این ویروس پس از ابتلای شخص در روز اول هیچ‌گونه علایمی ندارد و اصطلاحاً دوره نهفته آن یک روز است، اما دوره بیماری در افراد با مکانیزم دفاعی نرمال و طبیعی 7 روز بوده، ولی این دوره در کودکان، افراد مسن و خانم‌های باردار و افردا با بیماری‌های دیگر متفاوت و طولانی‌تر است. بنابراین طی این مدت (7 روز) شخص بیمار منبع انتقال بیماری به افراد دیگر نیز هست.

18- آیا امکان بیماری از طریق گوشت خوک است؟

اگر چه کاملاً مشخص نیست، اما تاکنون گزارشی از آن ارسال نشده و پاسخ منفی است.

19- آیا انتقال این بیماری از طریق آب نوشیدنی یا آب لوله کشی شهری ممکن است؟

گندزدایی و کلرزنی آب موجب سلامت کامل آب‌های نوشیدنی شهری است که همواره در حال انجام است. اگرچه اثبات این ادعا بر اساس موفقیت درمانی و سلامت آب‌های نوشیدنی در درمان آنفلوانزای مرغی (H5N1) است. اما تاکنون گزارشی از انتقال بیماری از آب‌هایی که کلرزنی شده‌اند، نداشته‌ایم.

20- آیا استخر و چشمه‌های معدنی می‌توانند آلوده به ویروس شوند؟

بر اساس تجربیات به دست آمده از آنفلوانزای مرغی (H5N1)، اگر چنانچه استخرها به‌اندازه 3 PPM -1 و چشمه‌های معدنی به‌اندازه PPM5-2 کلرزنی و گندزدایی شوند، احتمال وجود و انتقال ویروس صفر خواهد شد.

21- چه مدت ویروس آنفلوانزای خوکی می‌تواند در محیط باقی بماند و بیشترین مکان‌هایی که امکان آلودگی آن را دارد کجاست؟

در خارج از بدن ویروس به مدت 2 تا 8 ساعت زنده می‌ماند. اما گرمای محیط 75 تا 100 درجه سانتیگراد مواد ضد عفونی کننده هیدروژن پروکساید، بتادین و الکل آنرا به راحتی نابود می‌کنند. اما منابع آلودگی در انسان شامل: بینی، دهان، لب‌ها، چشم‌ها موی سر و دست‌هاست؛ زیرا این مکان‌ها بیشتر مورد تماس دستها در افراد عادی است.

اما بیشترین امکان آلودگی محیطی برای وسایلی است که به نحوی با دست، صورت انسان در تماس می‌باشد. همانند دستگیره درها، میز و صندلی، شیرآلات، نرده‌های پله‌ها، بالش خواب و ملحفه، اسباب بازی‌ها، وسایل آشپزی و آشپزخانه، وسایل عمومی که مورد استفاده مشترک است. همانند اسکناس، اسناد و مدارک دست به دست شده و... بنابراین حائز اهمیت است پس از تماس با هر فرد یا اشیاء مشکوک دست و صورت خود را با آب و صابون شستشو دهیم. و بهتر است در محیط کار قبل از شروع کار و پایان کار میز کار مان را با پنبه الکلی ضد عفونی نماییم.

22- چگونه می‌توان خود را در مقابل این بیماری محافظت نمود و عوارض بیماری را به حداقل رساند؟

1- پوشاندن صورت، بینی و دهان در زمان سرفه و عطسه با دستمال کاغذی یک بار مصرف و پس از آن قرار دادن آن در سطل در بسته مخصوص.
2- شستشوی دست و صورت با آب و صابون بعد از هر عطسه و سرفه تا ویروس‌ها زدوده شوند. دستها را می‌توان با پنبه و الکل ضدعفونی نمود.
3- در خارج از منزل، محیط کار و معابر عمومی از تماس دستهایتان با صورت یا چشم، بینی و دهانتان خودداری نمایید.
4- استفاده از ماسک در محیط خارج از منزل بخصوص در مراکز شلوغ و پر رفت و آمد
5- حدامکان از تماس بسیار نزدیک (دست دادن یا روبوسی) با افراد دیگر خودداری نمایید.
6ـ آب دهان و ترشحات بینی را در زمین نریزید. آن را در دستمال کاغذی یک بار مصرف تخلیه و سپس آن را به سطل مخصوص منتقل نمایید.
7ـ سعی کنید از حضور در مکان‌های پر ازدحام بخصوص در محیط‌های بسته که امکان عطسه و سرفه در آن زیاد می‌باشد، خودداری نمایید.
8- دقت کافی به مسافرانی که از خارج کشور بویژه کشورهای آمریکایی، اروپایی و آسیای جنوب شرقی وارد کشور می‌شوند، داشته باشید و در مسافرت به این کشورها به همه نکات مراقبتی دقت نمایید.
9 - اگر احساس سرماخوردگی دارید، در صورت شک به آنفلوانزای خوکی حداقل 7 روز در خانه بمانید. و یک روز بعد از بهبودی کامل می‌توانید وارد فعالیت روزانه و اجتماعی شوید. این راهی است که دیگران را آلوده نمی‌کنید.
10- بیمار باید در اتاقی استراحت نماید که محل عبور و مرور و رفت و آمد دیگران نباشد. اصطلاحاً ایزوله باشد. تماس با افراد بهتر است از طریق تلفن باشد و حدالامکان یک نفر نیازهای شخص بیمار را تامین نماید. درب و پنجره اتاق بیمار حدامکان باز باشد و از سیستم تهویه برخوردار باشد.
-11 حمام جداگانه برای بیمار به همراه وسایل شخصی ضروری است. در غیر این‌صورت قبل از استفاده از حمام برای دیگران باید حتماً کلرزدایی و گندزدایی شود
-12 نوشیدن مایعات فراوان و مسکن‌های استامینوفن، بروفن، ناپروکسن با نظر پزشک فراموش نشود. محدودیت مصرف دارو برای اشخاص با نارسایی و مشکلات کبدی و کلیوی باید مدنظر باشد و مصرف آنتی بیوتیک فقط با نظر پزشک در صورت احتمال بروز عفونت‌های باکتریال ضروری است.

23- اگر یکی از اعضای خانواده بیمار شد چه کنیم؟

در صورت ابتلای یکی از اعضای خانواده‌تان می‌توانید به محل کار و تحصیل خود بروید، اما شرایط خود را کنترل نمایید و مسئول محیط کار را از موضوع مطلع نمایید، زیرا به محض بروز علایم در شما می‌بایست در منزل استراحت نمایید. 4 گروه افراد پرخطر ذکر شده در صورت اجبار به زندگی در کنار بیمار نیازمند درمان جهت پیشگیری از بیماری است و اگر شما در این 4 گروه نیستید، نیاز به درمانی جز مراقبت‌های ذکر شده ندارید. (4 گروه شامل کودکان زیر 5 سال، سالمندان، افراد با بیماری زمینه‌ای و خانم‌های باردار) در خصوص ظروف و وسایلی که بوسیله شخص بیمار مورد استفاده قرار می‌گیرند، تاکید شده شستن آن با آب گرم و مواد ضد عفونی کننده موجب نابودی ویروس می‌شود و استفاده از آن برای دیگر افراد خانواده منعی ندارد. مانند (بشقاب، سینی، قاشق) البته این مجزا از وسایل شخصی چون شانه، مسواک، لباس و... است.

24- نکته مهم در روابط عاطفی با بیماران چیست؟

نکته مهم احترام و توجه ویژه به بیمار در این شرایط بسیار مهم است. هرگز تصور نکنید که این بیماری بسیار خطرناک و صعب العلاج یا لاعلاج است. این ویروس همانند همه ویروس‌های سرماخوردگی است، اما با تفاوت‌های اندک و ناشناخته که ما را مجاب به رعایت نکات جدید می‌نماید تا چیز مهمی را از دست ندهیم. بنابراین حتما باید به سالمندان و کودکان که به محدودیت در معاشرت و احترام حساسند و حتی ممکن است کمی ناراحت و دلگیر شوند شرایط بیماری‌شان را توضیح دهیم که بدانند بقای سلامتی و شادابی ایشان و اطرافیان نیازمند یک هفته فراغت و دوری از تمایلات و علایق گذشته است، تا محدودیت رفتاری دیگران با ایشان موجب تاثر و تالم بیشتر آنان نگردد. با پزشک معالج یا خانوادگی و یا مرکز درمانی همواره در تماس باشید و همه روزه آنان را از شرایط بیمار خود مطلع نمایید تا در شرایط بحرانی بیمار را به بیمارستان منتقل نمایید.

25- از چه زمانی شخص می‌تواند بیماری را به اطرافیان انتقال دهد؟

این موضوع در بیماری‌های ویروسی مختلف متفاوت است. مثلاً در بیماری سارس پس از شروع علایم بیماری، ویروس بیماری قابل انتقال است. اما در آنفلوانزا یک روز بعد از شروع بیماری قابل انتقال است و در برخی بیماری‌های ویروسی دیگر، یک روز قبل از شروع علایم بیماری قابل انتقال است، به همین دلیل تاکید شده انتقال و سرایت بیماری ویروسی را باید بر اساس میزان ابتلا منطقه‌ای و محلی ارزیابی نمود. به عنوان مثال اگر فردی در خانواده مبتلا به بیماری آنفلوانزا شده، باید 2 موضوع را در نظر داشته باشیم؛ اوّل نزدیکترین افراد به او از یک تا 2 روز قبل شروع بیماری چه کسانی بودند؟ و دوّم اینکه از این نزدیکترین افراد به او چه کسانی در گروه خطر هستند (کودکان زیر 5 سال، افراد بالای 64 سال، خانم‌های حامله و افراد با بیماری‌های زمینه‌ای و مزمن) و با این محاسبه می‌توانیم حلقه اوّل مبتلایان احتمالی را شناسایی و با هشدار به آنان، هم آنها را تحت نظر داشته باشیم و هم رفت و آمدهای آنان را با دیگران برای جلوگیری از انتقال بیماری به زنجیره دوّم محدود و کنترل نمائیم.

26- جدی‌ترین نکته‌ای که همه مردم باید به آن توجه کنند، چیست؟

دو نکته مهم که از آن نباید غافل باشیم 1- آغاز فصل سرما که خاستگاه بیماری ویروسی است 2- مصادف شدن آن با شروع مدارس که مطمئنا با اوج آنفلوانزای خوکی در این دوره روبه‌رو خواهیم بود. تماس نزدیک دانش‌آموزان خردسال با یکدیگر غیر قابل اجتناب است؛ بنابراین آیا برنامه مدون و منسجمی برای آموزش آنان توسط متولیان آموزش و پرورش و اولیای دانش‌آموزان داریم؟ C.D.C و WHO هشدار می‌دهند بیشترین قربانیان از گروه سنی کودکان و نوجوانان هستند. هشدار اوج و طغیان بیماری را در این فصول با انتقال سریع بیماری در بین دانش‌آموزان جدی بگیریم.

27- به غیر از مراکز جمعی و گروهی مانند سربازخانه‌های، مدارس و... که می‌توانند بهترین و بیشترین راه انتقال باشند چه مکان‌های دیگر باید مورد توجه جدی باشد؟

جالب است بدانیم برخلاف محتوی سؤال اماکن کم رفت و آمد نیز باید مورد توجه باشند. مانند هتل‌ها براساس قانونی در یکی از کشور‌های آسیای شرقی مقرر گردید. همه توریست‌های خارجی وارد شده به هتل ضمن معاینه اوّلیه زمان، محل و مواجهات خود را از دو روز قبل و همین‌طور مقصد خود را بعد از ترک هتل تا مدت یک هفته، در بدو ورود به مسئول هتل اعلام نمایند. این از آن جهت است که اگر اخبار و اطلاعاتی از بروز بیماری در محل قبلی به هتل گزارش گردید، باید این توریست یا مهمان به عنوان فرد مشکوک حامل ویروس که از آن محل آمده، مورد ارزیابی قرار گیرد تا خلاف آن ثابت شود. و نکته جالبتر اینکه اطلاع از مقصد او بعد از ترک هتل به این دلیل است که اگر فردی در هتل بعد از ترک او به آنفلوانزا مبتلا شد، بلافاصله او را که در واقع هتل را ترک نموده مطلع می‌نمایند تا اگر در زمان حضور در هتل به نحوی با این فرد تماس داشته، شرایط خود را در وضعیت مشکوک به این ویروس ارزیابی و به پزشک معالج مراجعه نماید.

شاید ما با نگاهی عجیب به این موضوع بنگریم، ولی به واقع نظم و انضباط و جابجایی دقیق اطلاعات اینگونه می‌تواند ما را در پیچ و خم بیماری‌ها مصون و محفوظ نماید. نمی‌توان به انتظار نشست تا بیمار شویم آنگاه فکر چاره کنیم.

28- آخرین روش پیشگیری درمانی برای افراد پرخطر (4 گروه ذکر شده) چیست؟

4 گروه پرخطر حتی در صورت احتمال ابتلا به بیماری باید به عنوان پیشگیری و درمان بعد از تماس احتمالی با افراد آلوده به مدت 10 روز از داروی آنتی ویروس یا ضد آنفلوانزا استفاده نمایند.

29- دانستیم که ویروس از دو طریق مستقیم (سرفه، عطسه...) و غیر مستقیم (اسباب و ملزومات محیطی که به مدت 2 تا 8 ساعت ویروس می‌تواند در آن محیط زنده بماند به انسان انتقال می‌یابد) بنابراین چه پیشنهادی برای به حداقل رساندن انتقال ویروس در محیط‌های اجتماعی و اداری دارید؟

به عنوان مثال در دستورالعملی در مرکز مبارزه با بیماری C.D.C آمده، بهتر است اتاق جلسات که افراد مختلف از نقاط مختلف برای بحث و بررسی یا سمینار و کنگره وارد آن می‌شوند، پس از پایان جلسه، تا روز بعد یا حداقل 8 ساعت از این سالن یا اتاق برای جلسه دیگری استفاده نشود؛ زیرا اگر ویروسی به دلیل حضور افراد مختلف از مناطق مختلف به این محیط راه یافته و در محیط و اسباب و ملزومات آن باقی مانده باشد، پس از 8 ساعت از بین می‌رود.

ولی با این حال در صورت نیاز پیشنهاد شده محیط‌های پر رفت و آمد که بناچار باید پی‌درپی از آن استفاده نمود، به روش زیر آن را گندزدایی و تمیز و ضدعفونی نمود.

30- نحوه نظافت و ضدعفونی نمودن چگونه است؟

1- افرادی که مسئول نظافت هستند، باید مشخص باشند.
2- افراد مسئول نظافت باید از ماسک مخصوص N95، دستکش و لباس مخصوص یک بار مصرف در زمان نظافت استفاده نمایند.
3- سطل و پارچه‌های یک بار مصرف تمیز و محلول رقیق شده هیپوکلرید سدیم یک دهم درصد (1/0 درصد) یا (1000ppm) (part per million) و الکل 70 درصد و آب گرم در دسترس افراد مسئول نظافت باشد.

4- ابتدا پارچه‌ها و سطل را با آب داغ شستشو نمایید؛ زیرا آب داغ خود موجب نابودی ویروس است.
5- گرد و خاک و غبار و سطوح خاکی را ابتدا با پارچه نمدار تمیز نمایید.
6- محلول ضدعفونی کننده (هیپوکلراید سدیم 1/0 درصد) را در سطل آماده نمایید.

7- پارچه را در سطل فرو برده و بعد از آغشته شدن آن حد امکان با وسیله‌ای دیگر مانند تی چوبی، به همه مکانهایی که امکان آلودگی وجود دارد، بکشید. البته بعد از غبارروبی، با پارچه نمدار (محل‌های ورود و خروج، روی میز و صندلی، دستگیره‌ها، کنار پنجره ها، وسائلی که احتمالاً با دست لمس شده‌اند، کامپیوتر، حتی توالت)

8- سطل و دستمال‌ها و وسایل نظافت و ضدعفونی کننده هر اتاق، باید جدا باشد.
9- قبل از استفاده دوباره از پارچه برای محل دیگر، آن را در آب داغ فرو برده و سپس وارد سطل محلول ضد عفونی کننده نموده و آنگاه به محیط و اسباب وسایل بکشید.
10- در طول مدت نظافت مراقب باشید. لباس، دستکش و ماسک مخصوصتان پاره نشده و آسیب نبینند و در صورت صدمه آن را تعویض نمایید.

11- باز کردن درب و پنجره اتاق‌ها در طول مدت نظافت ضروری است، زیرا محیط نظافت در حداقل زمان ممکن باید خشک شوند؛ چراکه رطوبت و خیسی محیط بهتر ویروس را به دست‌ها و بدن منتقل می‌نماید.
12- بهتر است نظافت را از یک نقطه آغاز و در طرف یا نقطه مقابل به پایان برسانید.

31- برای خشک کردن محیط و زدودن گرد و غبار می‌توان از پنکه یا فشار باد یا اسپری استفاده نمود؟
مطلقاً از این عمل خودداری نمایید. زیرا با فشار باد یا باد پنکه ویروس به همراه گرد و غبار در محیط پخش می‌شوند و در آن صورت به راحتی قابل استنشاق می‌باشند و به همین علّت تاکید شده گرد و غبار محیط را با دستمال نمدار پاک و تمییز نمایید و در طول نظافت درب و پنجره را باز بگذارید. و همچنین از گرفتن شیلنگ با فشار آب جداً خودداری نمایید، زیرا ذرات در محیط و درزها پخش می‌شوند.

32- کارگران در کارخانه‌ها و سربازها در سربازخانه‌ها چه وضعیتی را باید در پیش گیرند؟

دستورهای WHO برای این موارد بسیار جالب است که به چند مورد مهم آن اشاره می‌کنم.

1- کارفرمایان باید گروه‌های کاری را از یکدیگر مجزا نمایند تا در تماس حداقل با یکدیگر باشند، ه بعبارتی یک کارگر نباید در چند گروه کاری فعالیت نماید.
2- بازدید افراد خارجی از کارخانه و تماس آنان با وسایل کار و افراد کارگر باید در حداقل ممکن باشد.
3- اگر کارگری قادر به انجام کار کارخانه در منزل است، به او اجازه داده شود که در منزل مسئولیت خود را ایفاد نماید.

4- ملاقات‌های غیر ضروری حتماً لغو شود و در صورت نیاز، تماس از فاصله بیشتر از 2 متر باشد و یا حائل شیشه‌ای بین ملاقات کنندگان باشد. و بهتر آنکه با تلفن باشد
5- در هنگام صرف نهار همه گروه‌ها در یک زمان وارد سالن غذاخوری نشوند و هر گروه کاری مجزا و در فاصله 2 متر از یکدیگر وارد سالن شده و در میز غذاخوری به جای اینکه مقابل یکدیگر بنشینند، بصورت ضربدری مقابل هم باشند.
6- کنترل علایم حیاتی، دمای بدن، علایم احتمالی باید به شدت به وسیله گروه‌های پزشکی کنترل شود.

نظرات ارائه شده در کارخانه‌ها به آن جهت است که آسیب‌های اقتصادی ناشی از بیماری‌های ویروسی را به حداقل برسانیم و بتوان توان فیزیکی نیروهای انسانی را در حد امکان حفظ نمود و تصور کنید اگر با پیروی از این دستورالعمل‌ها بتوانیم حتی یک نیروی کاری را در هر کارخانه یا کارگاهی برای اقتصاد مملکت حفظ نماییم، چه نیروی عظیمی می‌توانند با لحاظ نفوذ بالای بیماری ویروسی مشغول کار باشند. این دستورها را باید با اعتقاد به آن و در عمل به آن اثبات نماییم.

33- نقش ماسک در کنترل و پیشگیری بیماری چه‌اندازه و نحوه استفاده آن چگونه است؟

ماسک تا بیش از 50 درصد از ابتلا به بیماری پیشگیری می‌نماید. بر اساس استاندارد جهانی ماسک N95 برای مبارزه با بیماری‌های ویروسی می‌باشد. و باید بدانیم اندازه‌های مختلف از آن برای افراد و گروه‌های سنی مختلف باید در دسترس باشد. نکاتی که در استفاده از ماسک باید مد نظر باشد:

1- ماسک باید کاملاً بروی صورت (بینی، لب و چانه) ثابت باشد.
2- هنگامی که ماسک به علّت عطسه، سرفه یا تنفس مرطوب شده و یا سوراخی در آن ایجاد شده، باید تعویض شود. و به همین خاطر باید چند ماسک همراه خود داشته باشیم.

3- برای تعویض ماسک از بندک یا کشی که به دور گوش شما می‌افتد استفاده کنید و دستتان با خود ماسک تماس نداشته باشد.
4- ماسک مخصوص شما باید دور از دسترس دیگران باشد و پس از استفاده و یا تعویض آن را در سطل مخصوص قرار دهید.
اگر دچار سرگیجه یا حساسیت پوستی شدید احتمالاً به این نوع ماسک حساس هستید، بنابر این در موارد بسیار نادر افرادی ممکن است به ماسک حساس باشند.

34- نحوه شستن دستها چگونه باشد؟

دستها با آب گرم و صابون به مدت 15 تا 20 ثانیه باید شسته شوند و یا با پنبه و الکل تمام دستها و حتی بین انگشتتان و زیر ناخن‌ها تمیز شوند

بخش سوم ـ تشخیص و درمان

35- آیا روش تشخیص ازمایشگاهی برای این بیماری وجود دارد؟

بلی به 4 روش می‌توان این بیماری را با تهیه نمونه از ترشحات حلق یا بینی تشخیص داد.

1- RT-PCR که بررسی ملکولی است و RNA که پروتئین ویروس است، را در محیط ازمایشگاه به دست می‌آوریم. میزان اطمینان این آزمایش 80 تا 100 درصد است و بهترین راه تشخیصی می‌باشد.
2- کشت ویروس در محیط آزمایشگاه که 2 تا 10 روز به طول می‌انجامد و اطمینان آن کمتر از تست PCR است.
3- اندازه‌گیری آنتی ژن با آنتی بادی به روش مستقیم و غیر مستقیم که 2 تا 4 ساعت وقت نیاز دارد، اما این تست نمی‌تواند بین گونه‌های مختلف آنفلوانزای A اختلاف بگذارد.
4- تست سریع تشخیصی یا RIDT که در مدت نیم ساعت انجام می‌شود، ولی اطمینان آن از همه تست‌ها کمتر بوده (10 تا 70 درصد) و همچنین قادر به افتراق انواع مختلف آنفلوانزای A نیست. بنابراین 2 تست اول قادر به تشخیص آنفلوانزایA نوع خوکی H1N1 هستند.

36- آیا درمان دارویی برای درمان آنفلوانزای خوکی وجود دارد؟

بله داروی ضد ویروس Oseltamivir (اسلتا می‌ویر) یا Zanamivir (زانا می‌ویر) که دارای اشکال قرص، مایع و اسپری است و در داخل کشور تولید می‌شود. این دارو در پیشگیری موثر بوده و بخصوص با نظر پزشک معالج در موارد شدید ابتلا به بیماری نیز مصرف آن ضروری است.

37- اثرات دارو چگونه است؟

اظهار شده دارو دارای 4 اثر درمانی است: 1- کاهش یا تخفیف علایم 2- کوتاه نمودن دوره بیماری 3- جلوگیری از عوارض جدی و مهلک بیماری 4- کاهش امکان سرایت بیماری به دیگران.

38- آیا این داروها عوارضی دارند؟

مهمترین عوارض Oseltamivir تهوع و استفراغ است که برای کاهش اثرات آن پیشنهاد شده با غذا میل شود.
و Zanamivir دارای عوارض شبه آنفلوانزا مانند سرگیجه، سینوزیت، سرفه، اسهال و سردرد هستند که تاکید شده از مصرف این دارو در مبتلایان به آسم خودداری نمایید.

39- آیا حتما تجویز دارو باید بر اساس نتیجه مثبت آزمایشگاهی باشد؟

بر اساس پیشنهاد WHO اگر چه نتایج آزمایشگاهی نقش مهمی در درمان دارند اما تشخیص بالینی و وضعیت ظاهری بیمار مهمتر از نتیجه آزمایشگاهی است، به همین دلیل تاکید شده در بیماران در معرض خطر (4 گروه) در صورت بروز علایم آنفلوانزای خوکی، حتی در صورت نتیجه آزمایشگاهی منفی، باید درمان آنان را در 48 ساعت اول آغاز نمود.

و در سایر بیماران مبتلا به درجات متوسط و خفیف از شدت بیماری استراحت، مصرف مایعات فراوان و اقدامات درمانی، حمایتی و علامت درمانی با مسکن‌های تجویز شده از سوی پزشک کافی است.

40- داروی موجود و نحوه مصرف آن چگونه است؟

Oseltamivir یا Tamiflu بهترین داروی موجود است که کپسول آن 75 میلی گرمی و شربت آن 12 میلی گرم در میلی‌لیتر بوده و در دمای 15 تا 30 درجه باید نگهداری شوند.

نحوه مصرف برای بزرگسالان از 13 سال به بالا 2 عدد کپسول در روز به مدت 5 تا 7 روز است و در کودکان از یک سال و به بالا با وزن 15 کیلوگرم تا 40 کیلوگرم از 30 میلی‌گرم تا 75 میلی‌گرم دو بار در روز متفاوت است. مطمئنا پزشک معالجتان بهتر شما را راهنمایی مینماید و ممکن است بر حسب شرایط بیمار شما، دستورهایی کم یا بیش از این داشته باشد.

41- آیا دارو را می‌توان در هر مرحله از بیماری استفاده نمود؟

بلی.اما بهترین و موثرترین زمان با حداکثر اثرات درمانی در 48 ساعت اولیه آغاز بیماری است.

42- آیا محدودیت دارویی (Oseltamivir) برای خانم‌های حامله یا کودکان وجود دارد؟

خیر حتی برای کودکان کمتر از یک سال هم می‌توان تجویز نمود در صورت عدم دسترسی به شربت می‌توان کپسول را باز نمود و پودر آن را با مقداری آب میوه مخلوط و برای مصرف کودکان استفاده نمود.

43- نحوه درمان در بیماری که قبلا مبتلا به سرطان بوده، اما اکنون در بهبودی کامل است، چیست؟

تاکید شده است حتی اگر چنین بیمارانی به بهبودی و درمان قطعی نیز دست یافته‌اند، همچنان باید به عنوان گروه پرخطر مورد توجه باشند. لذا واکسیناسیون و درمان آنها در اولویت است.

44- در بیمار مبتلا به ایدز یا HIV چه باید کرد؟

WHO پیشنهاد نموده در بیمارانی HIV+ که تعداد CD4 آنان در محدوده کمتر از 500 است، باید در گروه پرخطر قرار گرفته و در اولویت درمان و واکسیناسیون از نوع تزریقی قرار گیرند. در عین حال به استراحت، دوری از استرس و تغذیه کامل در این بیماران تاکید شده.

بخش چهارم ـ واکسیناسیون

45- واکسیناسیون چیست و چرا ما نیاز به واکسن داریم؟

همان گونه که می‌دانیم، بدن ما همواره در معرض عفونت‌های ویروسی و میکروبی است و گاهی سیستم دفاعی بدن بنا به دلایل گوناگون، قادر به حذف و نابودی عامل عفونی نیست، زیرا ایمنی سلولی و هورمونی که دو سیستم دفاعی در بدن هستند، در ابتدا باید قادر به شناسایی ساختمان و عملکرد میکروب یا ویروس باشند و آنگاه با ساختن پادتن یا ضد میکروب و ضد ویروس آن را نابود نمایند. اما گاهی سیستم دفاعی بدن بنا به دو دلیل مهم؛ قادر به انجام این عمل دفاعی نیست:

نخست، ضعف سیستم دفاعی ناشی از شرایط سنی، ژنتیکی، ارثی یا بیماری‌های زمینه‌ای و داروها

دوم، توانایی بیماریزایی بالای ویروس و یا باکتری در مقابله با سیستم دفاعی بدن، به طوری که با تغییر شکل و یا همانندسازی، خود را در مقابل سربازهای دفاعی بدن (گلبول‌های سفید) ناشناخته و نهفته و مقاوم نگه می‌دارند.

به همین دلیل سیستم دفاعی بدن باید به نوعی با این مکانیسم مرموز و ناشناخته و پیچیده ویروس و میکروب آشنا شود تا مغلوب حقه و کلک آن نشود. که در این راه دانشمندان موفق به ساخت عامل کشته و یا ضعیف شده از میکروب یا ویروس بنام واکسن شدند تا پس از تزریق آن به بدن انسان این فرصت را برای سیستم دفاعی بدن او فراهم آورند تا خود را در مقابل ویروس ضعیف یا کشته شده آزمون نماید و با همه شرایط و ساختمان آن آشنا شود تا اگر در روز مبادا با فرم و شکلی قویتر از آن روبه‌روشد، با دانش و تجربه قبلی که از فرم ضعیف یا کشته شده آن به دست آورده، بتواند بلافاصله آن را نابود نمایند.

46- تاکنون چند کشور موفق به تولید و عرضه واکسن شده و چه تعداد از مردم واکسینه شده‌اند؟

تاکنون 16 کشور موفق به تولید و عرضه واکسن شده‌اند و نزدیک به 65 میلیون نفر در دنیا واکسن این بیماری را دریافت نمودند. در کشور ایران تولید و عرضه واکسن در مراحل پایانی است و انتظار می‌رود تا پایان آذر ماه عرضه گردد.

47- چگونه و کجا می‌توان واکسن را تهیه نمود؟ و آیا رایگان است؟

شبکه‌ها و مراکز بهداشت و پایگاه‌های علوم پزشکی کشور محل عرضه و تزریق این واکسن هستند، زیرا حفظ، نگهداری و انتقال این واکسن نیازمند شرایط خاصی است و ارائه این واکسن در بسیاری از کشورها تاکنون رایگان بوده است. بنابر این هرگونه تحویل، عرضه یا تزریق و فروش واکسن در محل‌های دیگر غیر قانونی و فاقد اثرات واکسیناسیون است.

48- واکسن آنفلوانزای خوکی تولید شده و به چه اشکالی است؟

بلی تولید شده و دارای 2 شکل هست:

1- فرم اسپری بینی که به داخل محفظه بینی(سوراخهای) بینی اسپری می‌شود

2- فرم تزریقی که در محل بازو تزریق می‌شود. (FLU SHOTتزریقی) - (FLU MIST اسپری بینی)

49- تفاوت‌های این 2 نوع واکسن چیست و موارد کاربرد آن چگونه است؟

1- واکسن اسپری نازال یا بینی از ویروس ضعیف شده است و برای افراد سالم که سن آنها بین 2 تا 49 سال بوده و قابل استفاده می‌شود، بنابراین برای دیگر گروه‌های سنی از جمله کودکان زیر 2 سال و افراد مسن و خانم‌های باردار و همچنین در افراد با بیماری زمینه‌ای ممنوع است.

2- اما واکسن تزریقی که از ویروس کشته شده است، برای همه گروه‌های سنی، حتی خانم باردار و شیرده و در افراد با بیماری‌های زمینه‌ای مجاز است.

50- تزریق واکسن برای چه کسانی از اهمیت بیشتری نسبت به سایر افراد برخوردار هستند؟

بر اساس دستور سازمان بهداشت جهانی به ترتیب: 1- خانم‌های حامله 2- افراد نزدیک یا نگهدارنده کودکان زیر 6 ماه 3- پرسنل و کادر پزشکی و درمانی در بیمارستانها و درمانگاه‌ها 4- افراد سالم از 6 ماه تا 24 سال 5- افراد 25 تا 64 سال با بیماریهای زمینه‌ای 6- بالغین سالم از 25 سال به بالا.

51- در چه کسانی استفاده از واکسن اسپری بینی ممنوع است؟

1- در کودکان کمتر از 2 سال و افراد بالاتر از 50 سال ممنوع است.
2- خانم‌های حامله
3- کسانی که سابقه آلرژی به واکسن‌های دیگر داشته‌اند، حتی کسانی که به تخم مرغ حساسیت داشته‌اند
4- افراد با سابقه بیماری‌های زمینه‌ای قلبی، ریوی، کلیه، کبد و بیماریهای خونی
5- کودکان با سن کمتر از 5 سال و سابقه آسم و یا یک دوره بیماری تنفسی در هر سال
6- هر شخصی با بیماری عصبی ـ عضلانی مانند (سندرم گیلن باره) و یا فلج مغزی ـ عضلانی
7- کسانی که پیوند کلیه یا قلب شده و یا از بیماری عفونی و تب دار شدید رنج می‌برند
8- کسانی که در حال شیمی درمانی بوده و کسانی که مدت طولانی تحت درمان با اسپرین هستند.

52- در چه کسانی استفاده از واکسن تزریقی ممنوع است؟

1- افراد با سابقه بیماری عصبی ـ عضلانی (گیلن باره)
2- کودکان کمتر از شش ماه
3- افراد با سابقه آلرژی شدید به واکسن‌های دیگر
4- کسانی که حساسیت به تخم مرغ دارند
5- کسانیکه در مرحله حاد و شدید از بیماری عفونی و تب‌دار هستند

53- آیا دیگر واکسن‌های سرماخوردگی فصلی می‌تواند موجب مصونیت در مقابل ویروس آنفلوانزای خوکی گردد؟

مطمئنا خیر و حتی واکسن آنفلوانزای خوکی هم نمی‌تواند موجب مصونیت در مقابل سایر ویروس‌های سرماخوردگی فصلی گردد. بنابر این در صورت نیاز یک شخص می‌بایست از هر دو واکسن به طور جداگانه استفاده نماید.

54- واکسن آنفلوانزای خوکی چند بار باید تزریق شود و دوره مصونیت آن چگونه است؟

آخرین اطلاعات اظهار می‌کند:

1- نوزادان تا 6 ماهگی نیازی به این واکسن ندارند.
2 - افراد از شش ماه تا 9 سال دو بار و طی 3 تا 4هفته جداگانه
3- افراد بالاتر از 9 سال فقط یک بار کافی است.

مصونیت در برابر بیماری از دو هفته پس از تزریق آغاز می‌شود و مدت اثر آن اگر چه هنوز مشخص نیست، ولی انتظار می‌رود حداقل برای یک دوره فصول سرد (6ماهه) پایدار باشد. با اینحال بررسی‌های منطقه‌ای و پاسخ‌های ایمنی و نشانه‌های عدم ابتلا پاسخگوی این سوال هستند که میزان اثربخشی این واکسن جدید چه‌اندازه است که باید به انتظار پاسخ آن باشیم.

55- این واکسن تا چه‌اندازه موجب عدم ابتلا به آنفلوانزای خوکی می‌شود؟

مصونیت ایجاد شده از این واکسن در برابر ابتلا به بیماری از 30 تا 90 درصد بوده و در مقابل مرگ و میر تا حدود 80 درصد است. علت این تفاوت ناشی از شرایط و توانایی اشخاص نسبت به این بیماری است. برای مثال، بیشترین مصونیت در افراد جوان و میانسال ایجاد می‌شود و کمترین مصونیت در کودکان و افراد مسن و اشخاص با بیماری زمینه‌ای می‌باشد.

56- چرا باید هر سال واکسن بزنیم؟

به دو دلیل:

 1- ویروس قابلیت تغییرپذیری بالایی دارد، بنابراین واکسن تزریق شده در سال گذشته تنها این فرصت را برای سیستم ایمنی بدن فراهم آورده تا ویروس سال گذشته را شناسایی نماید، نه ویروس تغییر شکل یافته جدید را

 2- گاهی ما با ویروس‌های جدید و خطرناک روبه‌رو می‌شویم که در ده‌ها سال اخیر هم هیچ ویروس مشابه به آن وجود نداشته، مانند همین ویروس آنفلوانزای خوکی یا مرغی که هر چند دهه ناگهان با اشکال کاملا متفاوت و خطرناک ظاهر می‌شوند.

57- آیا ممکن است تزریق واکسن هم عوارضی داشته باشد؟

سوال بسیار مهمی است؛ زیرا همواره فکر می‌کنم واکسن به نوعی پیشگیری و رهایی از بیماری است ولی واقعیت این است که حتما باید به علایم و شرایط جسمی خود بعد از تزریق واکسن توجه نماییم و تزریق واکسن هم در مواردی می‌تواند عوارضی را در پی داشته باشد. و این عوارض معمولا از چند دقیقه بعد از تزریق آغاز شده و تا حداکثر 2 روز ادامه می‌یابد، اما در مواردی ممکن است طولانی‌تر باشد که در آن صورت نیازمند مراجعه به پزشک است.

58- چه عوارضی از واکسن آنفلوانزای خوکی جدی است و باید به پزشک مراجعه نماییم؟

1- تب بالا
 2- تغییر در رفتار و هوشیاری
 3- کهیر یا راشها و ضایعات پوستی منتشره
 4- عطسه و سرفه مکرر
 5- گرفتگی صدا و مشکلات تنفسی
 6- ضربان قلب بالا و ضعف شدید بدنی با رنگ پریدگی

59- چه عوارضی از واکسن فوق ممکن است شایع باشد، در حالی که از اهمیت چندانی برخوردار نیستند و نیازی به مراجعه به پزشک نیست؟

در نوع تزریقی:

1- قرمزی، سفتی و تورم و درد مختصر در محل تزریق
 2- تب پایین موقت
 3- آلرژی موقت از خارش مختصر تا عطسه، سرفه و آبریزش بینی موقت
 4- احساس خستگی و کوفتگی مختصر و کوتاه مدت

در نوع اسپری بینی:

1- آبریزش بینی
2- سردرد
3- حالت تهوع و استفراغ مختصر با درد شکم خفیف
4- گلو درد و سرفه کوتاه با مختصر صدای خشن تنفسی

البته باید بدانیم که تمام این عوارض کوتاه مدت و مختصر گاهی ممکن است به عوارض جدی و مهم تبدیل شوند که در آن زمان مراجعه به پزشک ضروری است.

60- آیا ممکن است این واکسن عوارض ناشناخته داشته باشد؟

از آنجایی که این واکسن با سرعت بالایی به جهت شیوع گسترده و پیشرونده بیماری تولید شده، ممکن است اثرات پیشگیرانه و عوارض آن تا اندازه‌ای متفاوت از سایر واکسن‌ها باشد، به همین لحاظ دقت و انتقال اطلاعات ما به مراکز درمانی و بهداشتی از عوارض احتمالی این واکسن و همین‌طور رعایت نکات ایمنی و پیشگیرانه از ابتلا به بیماری به رغم تزریق واکسن ضروری است و می‌تواند نقش مهمی در اصلاح، تقویت و عرضه بهتر و موثرتر واکسن در تولیدات آینده داشته باشد.

61- چه نکته مهمی را ما باید از این بیماری و واکسیناسیون آن به یاد داشته باشیم؟

قدر مسلم در مبارزه با هر بیماری جدید و خطرناک نقش پزشک و بیمار به یک اندازه است، زیرا بیمار با تحمل درد و رنج و انتقال آه و ناله به مراکز درمانی و تحقیقاتی، سلامتی انسان‌های دیگر را به واسطه انسانهای دیگر به نام پزشک تضمین می‌نماید. به عبارتی بیمار ضمن تحمل درد ناشی از بیماری، خود کانونی برای ارتقای سلامتی دیگران هستند، زیرا ما پزشکان از پیام شما بیماران می‌آموزیم تا چگونه دیگران را با بیماری مشابه درمان کنیم و در این مبارزه نفس‌گیر با بیماری‌های ناشناخته چه نیکوست که شما بیمار عزیز تا آنجا که می‌توانید به دقت و کامل از بیماری خود و تمام مراحل آن با پزشک خود سخن بگویید.